Posts tagged “yasaklı filmler

Tunç Okan – Otobüs (1974)

Tunç Okan’ın ilk ve en önemli yönetmenlik çalışması olan ‘Otobüs‘, bir zamanlar Türkiye’nin ‘yasaklı filmler‘ listesinde baş sıralara yerleşmiş bir başyapıtı. Avrupa’nın ağır işçi niyetine buyur ettiği göçmenlerin hayatlarındaki trajik boyutu gözler önüne seren çalışma, ‘insan hakları’ konusunda da dersler veriyor ve bu dersleri, her durumda derse dönük nutuklar atmaya sıvananlara veriyor.

Bir gazete haberinden yola çıkarak yazıp yönettiği filminde, iyi bir yaşam umuduyla İsveç’e gitmek için bir otobüse binen dokuz Türk’ün trajikomik hikayesini anlatıyor Tunç Okan.Binbir zorlukla Stockholm’e ulaşan grup, şoförün onları terk etmesiyle, halka açık bir meydanda, otobüsle baş başa kalır. Şoför, grubun pasaportlarını ve tüm paralarını da almıştır. Yapacak bir şeyleri yoktur, bekleyeceklerdir. Bu arada meydandan uzaklaşamayan, uzaklaştığında da kötü olaylarla yüz yüze gelen talihsiz Türkler, tam anlamıyla absürd bir maceranın içine itilmişlerdir. Bu serüven, onlara fazlasıyla acı deneyimler yaşatacak, hayattan beklentilerini gözden geçirmelerine neden olacak türdendir.

before the rain PDVD 004 Tunç Okan   Otobüs (1974)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çeşitli festivallerden ödüllerle dönen bu önemli yapıt, kapitalizmin ezdiği insanların dramını beyaz perdeye aktarırken, mekanikleşen ilişkiler içinde yitip giden insan portreleri sunuyor bizlere. Medeniyet canavarının öğütüp tükürdüğü bu insanlar, yalnızlıklarının onlara dayattığı ‘tutunamama’ sendromunu da en derin haliyle yaşıyorlar öyküde. Bambaşka kuralların hüküm sürdüğü bambaşka bir dünyada kaybolmanın resmini çizen karakterler ‘birer yaratık’ gibi hayata farklı bir pencereden bakmanın dersini alıyorlar.

Tuncel Kurtiz başta olmak üzere, öykünün derinliğine tutunan performanslar sergileyen oyuncu kadrosu da Tunç Okan’ın en büyük yardımcıdı konumunda filmde. Umuttan yoğun karamsarlığa doğru uzanan işçilerin ruh hallerini yansıtma konusunda, etkin bir çerçeve çizen aktörler, yüzlerine sinen umutsuzluğun anatomisini çıkarıyorlar. Her adımda biraz daha batağa saplanan yazgılarının, vücutlarının her noktasına nüfuz eden bir çaresizlikle şekillenmesi ise; her bir oyuncuyu, tuzaklarla dolu bir dünyanın içinde debelendikleri hissiyatına sürüklüyor. Kısacası ‘Otobüs‘ün oyuncu kadrosunun bu projeye sonuna kadar inanmış olduğunu görüyoruz.

Clipboard01 Tunç Okan   Otobüs (1974)

 

 

 

 

 

 

 

Tunç Okan’ın bu filmdeki başarılarından biri de, işçileri Stockholm’e getiren otobüsü bir karakter olarak kullanma becerisi olsa gerek. İlk kareden itibaren, oyunculardan rol çalmayı başaran ve soğuk meydanda soyutlanmışlığın simgesi gibi duran otobüs, bir yandan karakterlerin refaha attıkları adımın habercisi gibi görünürken; bir yandan da onların daimi hapishanesine dönüşüyor. Bu paradoksu otobüs özelinde ustalıkla yansıtan Tunç Okan, seyirciyi de bu otobüsün temsil ettikleri üzerine düşünmeye itiyor böylece. Bir refah toplumunun göbeğinde şaşkınlıkla debelenen işçileri pranga mahkumlarına dönüştüren bu simge, ‘vahşi kapitalizm’ dönemlerinden kalma bir ‘ayak altına alma’ işlevi de üstleniyor. Karakterlerin hayatla (ya da memleketleriyle) tek bağı olarak bir tür ‘yuva’ gibi de görülebilecek otobüs, birçok anlamı bir arada barındırmasıyla ‘şaşkınlık’ın tam karşılığı oluyor hikayede.

Clipboard011 Tunç Okan   Otobüs (1974)

 

 

 

 

 

 

 

 

Her ne kadar eleştiriyle uzaktan yakından ilgim olmasa da, konu sinemaya geldiğinde, beni fişekleyen etkenler oluyor hep. Bu filmden düne kadar haberim yoktu. Kendisine bir eleştiri yazmaya kalktığım -ve şaşırtacak şekilde beğendirdiğim- çok değerli bir hocamın tavsiyesi üzerine izledim ve ardından hayıflandım, bu zamana kadar izlemediğim için. Biraz da araştırma yaptım ve kategorinin ilk yazısını girdim. Hem uzun zamandır yeni yazı yazamadığımdan beni tetiklediği, hem de arşivime harika bir film daha kattığı için Elif Aydoğdu Ağatekin’e teşekkür ediyorum. :)

Gelen Aramalar:

  • yasakl filmler
  • yasakl film
  • yasaklı filmler
  • yasakl? filmler listesi
  • yasakli filimler
  • yasaklıfilimler
  • türkiyede yasaklı film
  • film yasaklı
  • yasaklı flimler
  • Yasaklı Filmler Listesi
  • yasaklı film listesi
  • yasaklı film
  • filmler
  • yasaklı filim
  • otobus ıtıraflari
  • tunç okan otobüs
  • arşif yasaklı filim